تحصیل کارشناسی ارشد در ترکیه؛ راهنمای جامع پذیرش دانشگاه‌های دولتی و خصوصی

تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد در ترکیه طی سال‌های اخیر برای بسیاری از دانشجویان بین‌المللی، به‌خصوص دانشجویان ایرانی، به یکی از گزینه‌های قابل بررسی برای ادامه تحصیل تبدیل شده است. نزدیکی جغرافیایی ترکیه به ایران، تنوع دانشگاه‌ها و رشته‌های تحصیلی، امکان تحصیل به زبان‌های ترکی و انگلیسی، تفاوت قابل توجه شهریه میان دانشگاه‌های مختلف و وجود مسیرهای مختلف پذیرش باعث شده است که متقاضیان با شرایط تحصیلی و بودجه‌های متفاوت بتوانند گزینه‌های متعددی را بررسی کنند.

با این حال، «تحصیل در ترکیه» یک مسیر واحد نیست. شرایط پذیرش در یک دانشگاه دولتی معتبر ممکن است کاملاً متفاوت از یک دانشگاه خصوصی باشد و حتی در یک دانشگاه نیز شرایط دو رشته متفاوت می‌تواند یکسان نباشد.

به همین دلیل، اگر قصد تحصیل کارشناسی ارشد در ترکیه را دارید، بهتر است پیش از انتخاب دانشگاه، چند موضوع را هم‌زمان بررسی کنید:

• دانشگاه دولتی یا خصوصی؟

• رشته موردنظر به زبان ترکی ارائه می‌شود یا انگلیسی؟

• دوره با پایان‌نامه است یا بدون پایان‌نامه؟

• آیا آزمون‌هایی مانند ALES، GRE یا GMAT مورد نیاز است؟

• حداقل معدل کارشناسی چقدر است؟

• آیا مدرک زبان لازم است؟

• شهریه کل دوره چقدر خواهد بود؟

• آیا امکان دریافت بورسیه یا تخفیف شهریه وجود دارد؟

• شرایط اقامت دانشجویی چگونه خواهد بود؟

• آیا مدرک دانشگاه و رشته موردنظر برای هدف بعدی شما، از جمله ادامه تحصیل یا استفاده از مدرک در ایران، مناسب است؟

داریم تحصیل کارشناسی ارشد در ترکیه را از ابتدا تا انتها بررسی می‌کنیم و تفاوت دانشگاه‌های دولتی و خصوصی را به‌صورت جداگانه توضیح می‌دهیم.

کارشناسی ارشد در ترکیه چیست؟

در ترکیه مقطع کارشناسی ارشد با عنوان Yüksek Lisans شناخته می‌شود.

این مقطع معمولاً پس از پایان دوره کارشناسی آغاز می‌شود و بسته به نوع برنامه، رشته و دانشگاه می‌تواند حدود یک تا دو سال طول بکشد.

به‌طور کلی دو نوع مهم دوره کارشناسی ارشد وجود دارد:

کارشناسی ارشد با پایان‌نامه

دوره‌های با پایان‌نامه یا Tezli Yüksek Lisans بیشتر ماهیت پژوهشی دارند.

دانشجو علاوه بر گذراندن واحدهای درسی، در زمینه تخصصی خود یک موضوع پژوهشی را دنبال کرده و در پایان پایان‌نامه کارشناسی ارشد خود را آماده و دفاع می‌کند.

این نوع دوره معمولاً برای افرادی مناسب‌تر است که قصد دارند:

• وارد مسیر پژوهشی شوند؛

• در آینده برای دکتری اقدام کنند؛

• فعالیت دانشگاهی و تحقیقاتی داشته باشند؛

• یا در زمینه تخصصی خود مطالعات عمیق‌تری انجام دهند.

مدت معمول دوره‌های با پایان‌نامه در بسیاری از دانشگاه‌ها حدود دو سال و چهار ترم است، هرچند ساختار دقیق دوره به دانشگاه و رشته بستگی دارد.

کارشناسی ارشد بدون پایان‌نامه

دوره بدون پایان‌نامه با عنوان Tezsiz Yüksek Lisans شناخته می‌شود.

در این دوره تمرکز بیشتر بر آموزش تخصصی و کاربردی است و معمولاً پایان‌نامه پژوهشی کلاسیک وجود ندارد.

مدت این دوره در بسیاری از برنامه‌ها حدود یک تا یک‌ونیم سال است و بعضی برنامه‌ها در سه ترم قابل تکمیل هستند.

دوره‌های بدون پایان‌نامه به‌ویژه در رشته‌های مدیریتی و حرفه‌ای مانند MBA و برخی برنامه‌های کاربردی دیده می‌شوند.

البته ساختار دقیق دوره، تعداد واحدها، پروژه نهایی و مدت تحصیل باید از مقررات همان دانشگاه بررسی شود.

چرا ترکیه برای کارشناسی ارشد مورد توجه قرار گرفته است؟

یکی از دلایل اصلی انتخاب ترکیه، تنوع گزینه‌های تحصیلی است.

دانشجو می‌تواند میان دانشگاه‌های دولتی با شهریه پایین‌تر و رقابت بیشتر و دانشگاه‌های خصوصی با فرآیند پذیرش معمولاً ساده‌تر اما شهریه بالاتر انتخاب کند.

از طرف دیگر، در ترکیه برنامه‌های کارشناسی ارشد در طیف بسیار گسترده‌ای از رشته‌ها ارائه می‌شوند.

از جمله:

• مهندسی کامپیوتر

• هوش مصنوعی

• علوم داده

• مهندسی برق و الکترونیک

• مهندسی مکانیک

• مهندسی عمران

• معماری

• مهندسی پزشکی

• مهندسی مکاترونیک

• انرژی

• مدیریت

• MBA

• حسابداری و مالی

• مدیریت پروژه

• مدیریت منابع انسانی

• روان‌شناسی

• روان‌شناسی بالینی

• علوم تربیتی

• جامعه‌شناسی

• علوم سیاسی

• روابط بین‌الملل

• اقتصاد

• تجارت بین‌الملل

• بازاریابی

• علوم پزشکی و سلامت

• پرستاری

• داروسازی

• علوم آزمایشگاهی

• علوم زیستی

• بیوتکنولوژی

• علوم اعصاب

• ادبیات

• زبان‌های خارجی

• هنر و طراحی

البته وجود یک عنوان رشته در یک دانشگاه به معنای پذیرش تمام متقاضیان آن رشته نیست و شرایط هر برنامه باید به‌صورت جداگانه بررسی شود.

زبان تحصیل کارشناسی ارشد در ترکیه

برنامه‌های کارشناسی ارشد در ترکیه می‌توانند به زبان‌های مختلف ارائه شوند، اما دو زبان اصلی عبارت‌اند از:

• ترکی استانبولی

• انگلیسی

در برخی دانشگاه‌ها و رشته‌ها نیز برنامه‌هایی با زبان‌های دیگر ارائه می‌شود.

برای دانشجوی ایرانی، زبان برنامه یکی از مهم‌ترین مواردی است که باید قبل از ثبت درخواست مشخص شود.

تحصیل به زبان انگلیسی

برخی دانشگاه‌های معتبر ترکیه برنامه‌های کارشناسی ارشد را به زبان انگلیسی ارائه می‌کنند.

این گزینه برای دانشجویانی که قصد دارند در محیط دانشگاهی بین‌المللی‌تر تحصیل کنند یا در آینده برای موقعیت‌های شغلی و تحصیلی خارج از ترکیه اقدام کنند، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

برای بعضی برنامه‌ها ارائه مدرک زبان انگلیسی الزامی است و در برخی دیگر، در صورت نداشتن مدرک زبان، امکان شرکت در آزمون تعیین سطح یا گذراندن دوره آمادگی زبان دانشگاه وجود دارد.

مدرک مورد قبول و حداقل نمره مورد نیاز را نمی‌توان برای تمام دانشگاه‌ها یکسان در نظر گرفت.

تحصیل به زبان ترکی

برای دوره‌های ترکی‌زبان معمولاً دانشجو باید سطح زبان مورد قبول دانشگاه را اثبات کند.

یکی از مدارک شناخته‌شده در این زمینه، مدرک TÖMER است.

در صورتی که دانشجو زبان ترکی مورد نیاز را نداشته باشد، بسته به قوانین دانشگاه ممکن است ابتدا وارد دوره زبان شود.

ساختار اصلی پذیرش کارشناسی ارشد در ترکیه

فرآیند پذیرش بسته به دانشگاه و رشته متفاوت است، اما معمولاً چند مرحله اصلی دارد:

1. انتخاب رشته و دانشگاه

2. بررسی شرایط پذیرش

3. آماده‌سازی مدارک

4. ترجمه رسمی مدارک در صورت نیاز

5. ثبت درخواست

6. پرداخت هزینه درخواست، در صورت وجود

7. بررسی پرونده توسط دانشگاه

8. شرکت در آزمون یا مصاحبه، در صورت نیاز

9. دریافت پذیرش اولیه یا پذیرش مشروط

10. انجام مراحل لازم برای پذیرش نهایی

11. پرداخت شهریه طبق شرایط دانشگاه

12. دریافت مدارک نهایی پذیرش

13. اقدام برای ویزا و اقامت، در صورت نیاز

در دانشگاه‌های خصوصی، این فرآیند در بسیاری از موارد ساده‌تر و مستقیم‌تر است.

در دانشگاه‌های دولتی معمولاً رقابت بیشتر است و ممکن است آزمون‌ها، مصاحبه یا معیارهای علمی بیشتری در فرآیند پذیرش دخالت داشته باشند.

مدارک مورد نیاز برای کارشناسی ارشد

مدارک دقیق بسته به دانشگاه و رشته متفاوت است، اما معمولاً مجموعه‌ای از مدارک زیر مورد نیاز قرار می‌گیرد:

۱. مدرک کارشناسی

مدرک پایان دوره کارشناسی یا گواهی موقت معتبر باید ارائه شود.

۲. ریزنمرات کارشناسی

ریز نمرات تمام دوره کارشناسی معمولاً جزء مدارک اصلی پرونده است.

۳. ترجمه مدارک

در صورت درخواست دانشگاه، مدارک باید به زبان مورد قبول دانشگاه ترجمه شوند.

بسته به دانشگاه ممکن است ترجمه ترکی یا انگلیسی مورد نیاز باشد.

۴. پاسپورت

تصویر صفحه مشخصات پاسپورت برای ثبت درخواست مورد استفاده قرار می‌گیرد.

۵. عکس

برخی دانشگاه‌ها در هنگام ثبت درخواست تصویر پرسنلی درخواست می‌کنند.

۶. رزومه تحصیلی و کاری

در بسیاری از برنامه‌ها، به‌خصوص رشته‌های پژوهشی و رقابتی، CV یا رزومه تحصیلی می‌تواند اهمیت داشته باشد.

در رزومه می‌توان مواردی مانند:

• سوابق تحصیلی

• مقالات

• فعالیت‌های پژوهشی

• پروژه‌ها

• سوابق کاری

• دوره‌های تخصصی

• مهارت‌های نرم‌افزاری

• زبان‌ها

• فعالیت‌های علمی

را درج کرد.

۷. انگیزه‌نامه

در برخی برنامه‌ها ارائه Statement of Purpose یا انگیزه‌نامه درخواست می‌شود.

در این متن معمولاً توضیح داده می‌شود که چرا رشته و دانشگاه موردنظر انتخاب شده، سابقه تحصیلی متقاضی چیست و چه هدفی از ادامه تحصیل دارد.

۸. توصیه‌نامه

برخی دانشگاه‌ها دو توصیه‌نامه از استادان یا افراد مرتبط با سوابق علمی متقاضی درخواست می‌کنند.

۹. مدرک زبان

در صورت الزام برنامه، مدرک زبان انگلیسی یا ترکی باید ارائه شود.

۱۰. مدارک آزمون‌های ورودی

اگر دانشگاه یا رشته آزمون خاصی مانند ALES، GRE یا GMAT را لازم بداند، نتیجه آزمون نیز باید ارائه شود.

معدل کارشناسی برای پذیرش چقدر اهمیت دارد؟

معدل یکی از معیارهای مهم در پذیرش کارشناسی ارشد است، اما یک حداقل معدل ثابت برای تمام دانشگاه‌های ترکیه وجود ندارد.

در بعضی منابع برای دانشگاه‌های خصوصی حداقل معدل‌هایی مانند ۶۵ درصد ذکر شده و برای برخی دانشگاه‌های دولتی حداقل‌های بالاتری مطرح شده است.

با این حال، این اعداد را نباید به‌عنوان قانون یکسان تمام دانشگاه‌های ترکیه در نظر گرفت.

ممکن است یک دانشگاه برای یک رشته حداقل معدل مشخصی داشته باشد و دانشگاه دیگری برای همان رشته شرایط متفاوتی تعیین کند.

در دانشگاه‌های دولتی و برنامه‌های رقابتی، معدل بالاتر می‌تواند در ارزیابی پرونده اهمیت بیشتری داشته باشد.

آزمون ALES چیست؟

ALES یکی از آزمون‌های مرتبط با تحصیلات تکمیلی در ترکیه است.

در برخی برنامه‌های کارشناسی ارشد دانشگاه‌های ترکیه، به‌خصوص برنامه‌های دولتی و برنامه‌هایی که مقررات خاصی دارند، نتیجه ALES می‌تواند جزو معیارهای پذیرش باشد.

در منابع مختلف، حداقل نمره‌هایی مانند ۵۵ نیز برای بعضی مسیرها ذکر شده است، اما این مقدار را نمی‌توان برای تمام دانشگاه‌ها و تمام رشته‌ها یکسان دانست.

همچنین وضعیت متقاضیان خارجی می‌تواند با دانشجویان فارغ‌التحصیل دانشگاه‌های ترکیه متفاوت باشد و بعضی دانشگاه‌ها برای متقاضیان بین‌المللی استفاده از GRE یا GMAT را به جای ALES یا به‌عنوان معیار ارزیابی در نظر می‌گیرند.

بنابراین قبل از ثبت درخواست باید مقررات همان برنامه بررسی شود.

GRE و GMAT در پذیرش کارشناسی ارشد ترکیه

برخی دانشگاه‌ها برای برنامه‌های کارشناسی ارشد، به‌خصوص رشته‌های تخصصی، مدیریتی یا پژوهشی، ممکن است نتیجه آزمون‌هایی مانند GRE یا GMAT را درخواست کنند.

این موضوع بیشتر در برنامه‌های رقابتی و دانشگاه‌های معتبر اهمیت پیدا می‌کند.

اما ارائه GRE یا GMAT برای تمام دانشگاه‌های ترکیه و تمام رشته‌ها اجباری نیست.

در بسیاری از دانشگاه‌های خصوصی، پذیرش برخی رشته‌ها بدون GRE یا GMAT انجام می‌شود.

دانشگاه‌های دولتی ترکیه برای کارشناسی ارشد

دانشگاه‌های دولتی ترکیه بخش مهمی از نظام آموزش عالی این کشور را تشکیل می‌دهند.

برخی از دانشگاه‌های شناخته‌شده‌ای که در منابع مورد بررسی قرار گرفته‌اند عبارت‌اند از:

• دانشگاه فنی خاورمیانه METU

• دانشگاه فنی استانبول ITU

• دانشگاه بوغازیچی Boğaziçi University

• دانشگاه حاجت‌تپه Hacettepe University

• دانشگاه آنکارا Ankara University

• دانشگاه استانبول Istanbul University

• دانشگاه مارمارا Marmara University

• دانشگاه استانبول-جراح‌پاشا

• دانشگاه آتاتورک

• دانشگاه آنادولو

• دانشگاه غازی

این فهرست صرفاً نمونه‌ای از دانشگاه‌های دولتی است و به معنی وجود تمام رشته‌های کارشناسی ارشد در همه این دانشگاه‌ها نیست.

ویژگی‌های دانشگاه‌های دولتی ترکیه

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های دانشگاه‌های دولتی، پایین‌تر بودن شهریه برخی برنامه‌ها در مقایسه با دانشگاه‌های خصوصی است.

اما پایین‌تر بودن شهریه به معنی آسان‌تر بودن پذیرش نیست.

در بسیاری از برنامه‌های دولتی، رقابت برای پذیرش بیشتر است و دانشگاه می‌تواند معیارهای علمی مختلفی را بررسی کند.

از جمله:

• معدل کارشناسی

• نمره آزمون‌های تحصیلات تکمیلی

• مدرک زبان

• رزومه

• سوابق پژوهشی

• توصیه‌نامه

• انگیزه‌نامه

• مصاحبه علمی

بنابراین متقاضی‌ای که صرفاً به دلیل پایین‌تر بودن شهریه قصد انتخاب دانشگاه دولتی را دارد، باید به شرایط پذیرش نیز توجه ویژه داشته باشد.

شهریه کارشناسی ارشد در دانشگاه‌های دولتی

شهریه دانشگاه‌های دولتی ترکیه بسیار وابسته به دانشگاه، رشته، زبان تحصیل، وضعیت دانشجو و سال تحصیلی است.

در منابع مختلف اعداد متفاوتی برای شهریه دانشگاه‌های دولتی ذکر شده است و نمی‌توان یک رقم ثابت برای تمام دانشگاه‌ها اعلام کرد.

برخی منابع، شهریه برنامه‌های دولتی را در محدوده چند صد تا چند هزار دلار در سال یا برای دوره ذکر کرده‌اند.

در بعضی برنامه‌ها نیز شهریه می‌تواند بسته به رشته و شرایط دانشگاه بیشتر باشد.

بنابراین ارقامی که در اینترنت مشاهده می‌کنید باید صرفاً به‌عنوان محدوده تقریبی در نظر گرفته شوند و مبلغ نهایی باید از جدول شهریه همان دانشگاه و سال تحصیلی مربوطه بررسی شود.

مزیت‌های دانشگاه دولتی

دانشگاه‌های دولتی می‌توانند برای متقاضیانی که به دنبال هزینه تحصیل پایین‌تر و تحصیل در دانشگاه‌های باسابقه هستند، گزینه قابل بررسی باشند.

از ویژگی‌هایی که معمولاً درباره این دانشگاه‌ها مطرح می‌شود می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• شهریه پایین‌تر در بسیاری از برنامه‌ها

• سابقه دانشگاهی طولانی

• وجود برنامه‌های پژوهشی

• حضور استادان و گروه‌های علمی مختلف

• تنوع رشته‌ها

• وجود برخی دانشگاه‌های بسیار شناخته‌شده

• امکان تحصیل در برنامه‌های انگلیسی و ترکی در برخی دانشگاه‌ها

در مقابل، برخی برنامه‌ها ظرفیت محدودی دارند و پذیرش در آنها می‌تواند رقابتی باشد.

دانشگاه‌های خصوصی ترکیه برای کارشناسی ارشد

دانشگاه‌های خصوصی یا Vakıf Üniversiteleri نیز بخش مهمی از آموزش عالی ترکیه را تشکیل می‌دهند.

در منابع بررسی‌شده، دانشگاه‌هایی مانند موارد زیر به‌عنوان گزینه‌های شناخته‌شده برای تحصیلات تکمیلی مطرح شده‌اند:

• Istanbul Aydın University

• Bahçeşehir University

• İstinye University

• İstanbul Nişantaşı University

• İstanbul Yeni Yüzyıl University

• Üsküdar University

• Haliç University

• İstanbul Kültür University

• İstanbul Okan University

• İstanbul Topkapı University

• Işık University

• İstanbul Sabahattin Zaim University

• Fatih Sultan Mehmet Vakıf University

• İstanbul Gelişim University

• Beykoz University

• İstanbul Bilgi University

• Yeditepe University

• Koç University

• Sabancı University

• Bilkent University

البته سطح، شهریه، رشته‌های ارائه‌شده و شرایط پذیرش این دانشگاه‌ها با یکدیگر یکسان نیست.

چرا  دانشجویان دانشگاه خصوصی را انتخاب می‌کنند؟

یکی از دلایل اصلی توجه به دانشگاه‌های خصوصی، ساده‌تر بودن فرآیند پذیرش در بسیاری از برنامه‌هاست.

در بسیاری از برنامه‌های خصوصی، برخلاف برخی برنامه‌های دولتی، ممکن است آزمون‌های رقابتی مانند ALES یا GRE شرط اصلی پذیرش نباشند.

همچنین بعضی دانشگاه‌های خصوصی امکانات آموزشی، آزمایشگاهی و زیرساختی گسترده‌ای دارند و برخی از آنها برنامه‌های تبادل دانشجو و ارتباط با بخش صنعت را ارائه می‌کنند.

اما در مقابل، شهریه دانشگاه‌های خصوصی معمولاً بیشتر از دانشگاه‌های دولتی است.

بنابراین انتخاب دانشگاه خصوصی بیشتر از آنکه صرفاً به «قبولی آسان‌تر» مربوط باشد، باید بر اساس مجموعه‌ای از عوامل مانند رشته، شهریه، زبان، کیفیت برنامه، شرایط پذیرش و هدف آینده دانشجو انجام شود.

شهریه دانشگاه‌های خصوصی ترکیه

شهریه دانشگاه‌های خصوصی دامنه بسیار گسترده‌ای دارد.

در اطلاعات جمع‌آوری‌شده برای سال ۲۰۲۶، نمونه‌هایی از محدوده‌های شهریه کارشناسی ارشد چنین گزارش شده است:

نکته بسیار مهم: این ارقام، قیمت‌های گزارش‌شده در منابع جمع‌آوری‌شده برای سال ۲۰۲۶ هستند و نباید به‌عنوان شهریه قطعی تمام رشته‌ها در نظر گرفته شوند.

شهریه می‌تواند بر اساس موارد زیر تغییر کند:

• رشته

• زبان تحصیل

• با پایان‌نامه یا بدون پایان‌نامه بودن

• تعداد ترم

• دانشگاه

• سال تحصیلی

• بورسیه یا تخفیف

• کمپین‌های شهریه دانشگاه

• شرایط پرداخت

به همین دلیل، برای تصمیم نهایی باید شهریه رشته مشخص در همان سال تحصیلی بررسی شود.

تفاوت دانشگاه دولتی و خصوصی ترکیه

مهم‌ترین تفاوت این دو مسیر را می‌توان این‌گونه خلاصه کرد:

این جدول به‌تنهایی نباید مبنای انتخاب دانشگاه قرار گیرد؛ زیرا تفاوت بین دو دانشگاه خاص می‌تواند بسیار بیشتر از تفاوت کلی میان «دولتی» و «خصوصی» باشد.

بورسیه کارشناسی ارشد در ترکیه

یکی از موضوعات مهم برای متقاضیان، امکان دریافت کمک‌هزینه یا بورسیه است.

بورسیه‌ها را می‌توان به چند گروه تقسیم کرد.

بورسیه دولتی ترکیه

یکی از شناخته‌شده‌ترین مسیرها Türkiye Scholarships است.

این برنامه برای دانشجویان بین‌المللی طراحی شده و بسته به مقطع و شرایط برنامه می‌تواند حمایت‌هایی مانند:

• کمک‌هزینه تحصیلی

• شهریه

• خوابگاه

• بیمه درمانی

• دوره زبان ترکی

• برخی هزینه‌های مرتبط با تحصیل و زندگی

را شامل شود.

شرایط و مبالغ بورسیه ممکن است در هر دوره تغییر کند، بنابراین اطلاعات مربوط به سال درخواست باید از اطلاعیه همان دوره بررسی شود.

بورسیه دانشگاهی و تخفیف شهریه

بسیاری از دانشگاه‌های خصوصی نیز برای دانشجویان بین‌المللی برنامه‌های تخفیف یا بورسیه ارائه می‌کنند.

این کمک‌ها ممکن است بر اساس:

• معدل

• سوابق تحصیلی

• رزومه

• شرایط پذیرش

• موفقیت علمی

• سیاست دانشگاه

• زمان ثبت‌نام

تعیین شوند.

گاهی نیز دانشگاه بخشی از شهریه را کاهش می‌دهد و دانشجو همچنان موظف به پرداخت بخش باقی‌مانده شهریه است.

بنابراین «بورسیه» الزاماً به معنی تحصیل کاملاً رایگان نیست.

چگونه شانس دریافت بورسیه افزایش پیدا می‌کند؟

برای یک درخواست بورسیه، آماده‌سازی پرونده اهمیت زیادی دارد.

داشتن موارد زیر می‌تواند پرونده را قوی‌تر کند:

• معدل مناسب

• رزومه علمی

• مقاله و فعالیت پژوهشی

• پروژه‌های دانشگاهی

• سوابق کاری مرتبط

• فعالیت‌های علمی و اجتماعی

• انگیزه‌نامه دقیق

• توصیه‌نامه مناسب

• مدرک زبان

• هدف تحصیلی روشن

انگیزه‌نامه نیز نباید صرفاً یک متن عمومی باشد.

بهتر است در آن مشخص باشد که چرا رشته موردنظر انتخاب شده، سوابق قبلی چگونه با این رشته ارتباط دارد و برنامه دانشجو برای آینده چیست.

هزینه زندگی دانشجویی در ترکیه

شهریه دانشگاه تنها هزینه‌ای نیست که دانشجو باید در نظر بگیرد.

هزینه زندگی بسته به شهر و سبک زندگی متفاوت است.

مهم‌ترین هزینه‌ها عبارت‌اند از:

• اجاره خانه

• خوابگاه

• خوراک

• حمل‌ونقل

• اینترنت و تلفن

• بیمه

• لوازم شخصی

• کتاب و تجهیزات آموزشی

• هزینه‌های اداری

• سفر

شهرهای بزرگی مانند استانبول معمولاً هزینه زندگی بالاتری نسبت به بسیاری از شهرهای دیگر دارند.

در برخی منابع، هزینه زندگی دانشجویی حدود ۳۵۰ تا ۵۰۰ دلار در ماه به‌صورت تقریبی ذکر شده است، اما این رقم ثابت نیست و با تغییر قیمت‌ها و شرایط زندگی دانشجو تغییر می‌کند.

دانشجویی که در خوابگاه زندگی می‌کند، با دانشجویی که یک آپارتمان مستقل در مرکز استانبول اجاره می‌کند، طبیعتاً هزینه یکسانی نخواهد داشت.

خوابگاه دانشجویی

دانشجویان می‌توانند بر اساس شرایط دانشگاه و شهر محل تحصیل از گزینه‌هایی مانند:

• خوابگاه‌های دانشگاهی

• خوابگاه‌های دولتی

• خوابگاه‌های خصوصی

• اجاره خانه مشترک

• اجاره آپارتمان

استفاده کنند.

انتخاب خوابگاه می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر هزینه نهایی زندگی داشته باشد.

به همین دلیل هنگام مقایسه دانشگاه‌ها بهتر است فقط شهریه دانشگاه را بررسی نکنید و هزینه محل اقامت را نیز در محاسبات خود قرار دهید.

کار دانشجویی در ترکیه

در منابع مربوط به تحصیل در ترکیه، امکان کار دانشجویی برای دانشجویان بین‌المللی مطرح شده است، اما شرایط کار، مجوزها و محدودیت ساعات کار به وضعیت قانونی دانشجو و مقررات جاری بستگی دارد.

در برخی منابع سقف‌هایی مانند ۲۰ تا ۲۴ ساعت در هفته ذکر شده است.

بنابراین دانشجو نباید قبل از بررسی مقررات جاری، درآمد حاصل از کار دانشجویی را به‌عنوان یک درآمد قطعی برای پرداخت شهریه و هزینه زندگی خود محاسبه کند.

کار دانشجویی می‌تواند برای بخشی از هزینه‌های زندگی کمک‌کننده باشد، اما برنامه مالی دانشجو بهتر است بدون وابستگی کامل به این درآمد تنظیم شود.

اقامت دانشجویی در ترکیه

دانشجویان بین‌المللی پس از پذیرش و ثبت‌نام دانشگاه باید مطابق مقررات مهاجرتی ترکیه وضعیت اقامت خود را پیگیری کنند.

مدارک و فرآیندهای اقامت می‌توانند در طول زمان تغییر کنند.

به همین دلیل موضوعاتی مانند:

• زمان درخواست اقامت

• بیمه درمانی

• آدرس محل سکونت

• ثبت دانشگاه

• مدارک هویتی

• تمدید اقامت

باید بر اساس مقررات زمان اقدام بررسی شوند.

پذیرش دانشگاه به‌تنهایی به معنی دریافت خودکار اقامت نیست و دانشجو باید مراحل قانونی مربوط به اقامت را نیز انجام دهد.

تحصیل کارشناسی ارشد در شهرهای مختلف ترکیه

انتخاب شهر نیز به اندازه انتخاب دانشگاه اهمیت دارد.

استانبول

استانبول یکی از مهم‌ترین مقاصد دانشجویان بین‌المللی است و تعداد زیادی دانشگاه دولتی و خصوصی در آن قرار دارد.

مزیت مهم استانبول، تنوع بسیار زیاد دانشگاه و رشته است.

در مقابل، هزینه زندگی، به‌خصوص اجاره مسکن، می‌تواند بیشتر از بسیاری از شهرهای دیگر باشد.

آنکارا

آنکارا پایتخت ترکیه و یکی از مراکز مهم دانشگاهی این کشور است.

دانشگاه‌هایی مانند METU و Ankara University در این شهر قرار دارند و برنامه‌های متنوع تحصیلات تکمیلی ارائه می‌کنند.

ازمیر

ازمیر نیز یکی از شهرهای مهم دانشگاهی ترکیه است و می‌تواند برای دانشجویانی که به دنبال زندگی در شهری بزرگ اما متفاوت از استانبول هستند، مورد بررسی قرار گیرد.

سایر شهرها

شهرهایی مانند قونیه، آنتالیا، بورسا، ارزروم و شهرهای دیگر نیز دانشگاه‌های مختلفی دارند.

بنابراین محدود کردن جست‌وجو به استانبول همیشه ضروری نیست.

آیا امکان تحصیل آنلاین کارشناسی ارشد در ترکیه وجود دارد؟

برخی دانشگاه‌های ترکیه برنامه‌های کارشناسی ارشد آنلاین یا آموزش از راه دور ارائه می‌کنند.

در منابع بررسی‌شده، دانشگاه‌هایی مانند:

• Anadolu University

• Istanbul University

• Atatürk University

• Ankara University

• Gazi University

• Ege University

در میان دانشگاه‌های دارای برخی برنامه‌های آموزش از راه دور ذکر شده‌اند.

در میان دانشگاه‌های خصوصی نیز برنامه‌های آنلاین برای برخی رشته‌ها گزارش شده است.

دوره‌های بدون پایان‌نامه در برخی دانشگاه‌ها بیشتر از دوره‌های پژوهشی به شکل آنلاین ارائه می‌شوند.

با این حال، برای دانشجوی بین‌المللی باید علاوه بر امکان آنلاین بودن دوره، موضوع اعتبار مدرک، نحوه ثبت‌نام، حضور فیزیکی، اقامت و پذیرش مدرک در کشور مقصد نیز بررسی شود.

رشته‌های پرتقاضا برای کارشناسی ارشد

رشته‌های کارشناسی ارشد در ترکیه بسیار متنوع هستند و نمی‌توان یک فهرست ثابت از «بهترین رشته‌ها» ارائه کرد.

بر اساس برنامه‌های معرفی‌شده در منابع، حوزه‌های مختلفی از جمله موارد زیر وجود دارند:

مهندسی و فناوری

• مهندسی کامپیوتر

• هوش مصنوعی

• علوم داده

• مهندسی نرم‌افزار

• مهندسی برق و الکترونیک

• مکاترونیک

• مهندسی مکانیک

• مهندسی عمران

• مهندسی معماری

• مهندسی پزشکی

• انرژی

• مهندسی هوافضا

مدیریت و اقتصاد

• MBA

• مدیریت بازرگانی

• مدیریت پروژه

• حسابداری

• مالی

• حسابرسی

• مدیریت منابع انسانی

• تجارت بین‌الملل

• بازاریابی

• کارآفرینی

• مدیریت کیفیت

• مدیریت مهندسی

• مدیریت سلامت

علوم پایه

• فیزیک

• شیمی

• ریاضیات

• علوم زیستی

• بیوتکنولوژی

• علوم اعصاب

• فیزیک پزشکی

علوم اجتماعی و انسانی

• روان‌شناسی

• روان‌شناسی بالینی

• جامعه‌شناسی

• علوم سیاسی

• روابط بین‌الملل

• علوم تربیتی

• ادبیات

• زبان

• مطالعات اسلامی

• هنر و طراحی

علوم پزشکی و سلامت

برخی دانشگاه‌ها برنامه‌های تحصیلات تکمیلی مرتبط با:

• پرستاری

• داروسازی

• علوم آزمایشگاهی

• علوم زیستی

• سلامت

• علوم اعصاب

• رشته‌های تخصصی پزشکی

را ارائه می‌کنند.

شرایط پذیرش این رشته‌ها می‌تواند با رشته‌های معمول کارشناسی ارشد تفاوت زیادی داشته باشد.

کارشناسی ارشد پزشکی و رشته‌های سلامت

در حوزه پزشکی و سلامت باید با دقت بیشتری عمل کرد.

پذیرش در یک برنامه دانشگاهی به معنی آن نیست که مدرک حاصل از آن برنامه برای انجام فعالیت حرفه‌ای پزشکی در کشور دیگری به‌صورت خودکار قابل استفاده است.

اگر هدف دانشجو بازگشت به ایران یا فعالیت حرفه‌ای در کشور دیگری باشد، باید علاوه بر پذیرش دانشگاه، موضوع اعتبار و نحوه ارزشیابی مدرک نیز بررسی شود.

برای رشته‌های پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی، پرستاری و سایر رشته‌های دارای مجوز حرفه‌ای، قوانین ارزشیابی و اشتغال می‌تواند با رشته‌های غیرپزشکی کاملاً متفاوت باشد.

آیا مدرک کارشناسی ارشد ترکیه در ایران قابل استفاده است؟

پاسخ این سؤال به دانشگاه، رشته، سال تحصیل، مقطع و قوانین مرجع ارزشیابی بستگی دارد.

بنابراین نمی‌توان گفت تمام مدارک تمام دانشگاه‌های ترکیه بدون هیچ شرطی در ایران قابل قبول هستند.

اگر هدف دانشجو استفاده از مدرک در ایران است، بهتر است پیش از ثبت‌نام موارد زیر بررسی شود:

• وضعیت دانشگاه

• وضعیت رشته

• مقطع تحصیلی

• سال تحصیلی

• مقررات وزارت مربوطه

• شرایط ارزشیابی مدرک

• الزامات مربوط به مدت تحصیل

• شرایط دوره حضوری یا آنلاین

به‌خصوص برای رشته‌های پزشکی و سلامت، باید اطلاعات رسمی مرجع مربوطه ملاک قرار گیرد.

آیا می‌توان همراه خانواده به ترکیه رفت؟

در برخی شرایط، دانشجوی بین‌المللی می‌تواند برای اعضای خانواده خود نیز مسیرهای قانونی اقامت را بررسی کند.

اما شرایط اقامت همسر و فرزندان، نوع اقامت، مدارک مورد نیاز و امکان تحصیل یا کار آنها تابع قوانین مهاجرتی ترکیه است.

همسر و فرزندان زیر ۱۸ سال می‌توانند در شرایط مشخص همراه دانشجو باشند و برای همسر، اجازه کار موضوع جداگانه‌ای است.

بنابراین همراهی خانواده را نباید به‌صورت خودکار و بدون بررسی شرایط قانونی در نظر گرفت.

پس از پایان کارشناسی ارشد چه اتفاقی می‌افتد؟

یکی از پرسش‌های مهم دانشجویان این است که پس از فارغ‌التحصیلی چه گزینه‌هایی دارند.

پس از پایان تحصیل، دانشجو می‌تواند بر اساس شرایط خود مسیرهایی مانند:

• ورود به بازار کار

• ادامه تحصیل در مقطع دکتری

• بازگشت به کشور خود

• اقدام برای فرصت‌های تحصیلی در کشور دیگر

• فعالیت پژوهشی

را بررسی کند.

رشته تحصیلی و مهارت‌های فردی در این مرحله اهمیت زیادی دارند.

برای مثال، دانشجوی رشته‌های فناوری اطلاعات، هوش مصنوعی، علوم داده و مهندسی ممکن است به دنبال موقعیت‌های مرتبط با صنعت فناوری باشد.

در رشته‌های مدیریت نیز حوزه‌هایی مانند مالی، تجارت، بازاریابی، منابع انسانی و مدیریت پروژه مطرح هستند.

بازار کار و زبان ترکی

اگرچه بعضی برنامه‌های کارشناسی ارشد در ترکیه به زبان انگلیسی ارائه می‌شوند، اما تحصیل انگلیسی‌زبان به این معنی نیست که زبان ترکی در زندگی روزمره و بازار کار اهمیت ندارد.

دانستن زبان ترکی می‌تواند در مواردی مانند:

• ارتباط روزمره

• کارآموزی

• ارتباط با شرکت‌ها

• پیدا کردن شغل

• امور اداری

• زندگی اجتماعی

کمک‌کننده باشد.

بنابراین حتی اگر برنامه کارشناسی ارشد شما انگلیسی باشد، یادگیری زبان ترکی می‌تواند یک مهارت کاربردی مهم باشد.

چه کسانی دانشگاه خصوصی را انتخاب کنند؟

دانشگاه خصوصی می‌تواند برای متقاضیانی مناسب باشد که:

• می‌خواهند فرآیند پذیرش ساده‌تری داشته باشند؛

• شرایط آزمون‌های ورودی دانشگاه‌های دولتی را ندارند؛

• به دنبال رشته یا برنامه خاصی هستند که در دانشگاه خصوصی ارائه می‌شود؛

• برنامه انگلیسی‌زبان برایشان اهمیت دارد؛

• توانایی پرداخت شهریه بالاتر را دارند؛

• می‌خواهند گزینه‌های بیشتری برای پذیرش بررسی کنند.

البته باید کیفیت دانشگاه و برنامه تحصیلی به‌صورت جداگانه بررسی شود.

صرف خصوصی بودن یک دانشگاه به معنی کیفیت یکسان با تمام دانشگاه‌های خصوصی دیگر نیست.

چه کسانی دانشگاه دولتی را بررسی کنند؟

دانشگاه دولتی می‌تواند برای متقاضیانی که:

• معدل و رزومه تحصیلی مناسبی دارند؛

• شرایط آزمون‌های مورد نیاز را دارند؛

• به دنبال شهریه پایین‌تر هستند؛

• به فعالیت پژوهشی علاقه دارند؛

• قصد ادامه تحصیل در مقطع دکتری دارند؛

• و برای فرآیند پذیرش رقابتی‌تر آمادگی دارند

گزینه مناسبی برای بررسی باشد.

در این مسیر، انتخاب دانشگاه باید بر اساس رشته و شرایط همان برنامه انجام شود.

برای انتخاب دانشگاه چه مواردی را بررسی کنیم؟

یکی از اشتباهات رایج این است که متقاضی فقط نام دانشگاه را بررسی می‌کند.

برای انتخاب صحیح‌تر، بهتر است این موارد در کنار هم بررسی شوند:

۱. رشته دقیق

عنوان رشته و محتوای دروس را بررسی کنید.

۲. زبان دوره

ترکی، انگلیسی یا زبان دیگر؟

۳. پایان‌نامه

مشخص کنید برنامه Tezli است یا Tezsiz.

۴. شرایط پذیرش

معدل، زبان، آزمون و مصاحبه را بررسی کنید.

۵. شهریه

شهریه کل دوره را بررسی کنید، نه فقط قیمت یک ترم.

۶. تخفیف

اگر دانشگاه تخفیف یا بورسیه ارائه می‌دهد، شرایط آن را بررسی کنید.

۷. مدت تحصیل

بعضی برنامه‌ها یک‌ساله یا یک‌ونیم‌ساله هستند و بعضی برنامه‌ها معمولاً دو سال طول می‌کشند.

۸. محل دانشگاه

هزینه زندگی شهر را نیز در نظر بگیرید.

۹. اعتبار مدرک

اگر قصد بازگشت به ایران دارید، وضعیت ارزشیابی مدرک را بررسی کنید.

۱۰. هدف بعد از فارغ‌التحصیلی

اگر هدف شما دکتری است، دوره‌های پژوهشی و با پایان‌نامه اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.

چک‌لیست مدارک قبل از اقدام

قبل از ثبت درخواست بهتر است مدارک زیر آماده باشند:

☐ پاسپورت معتبر
☐ مدرک کارشناسی
☐ ریزنمرات کارشناسی
☐ ترجمه مدارک
☐ رزومه
☐ انگیزه‌نامه
☐ توصیه‌نامه‌ها
☐ مدرک زبان در صورت وجود یا الزام
☐ نتیجه GRE/GMAT/ALES در صورت نیاز
☐ عکس
☐ مدارک مربوط به سوابق پژوهشی
☐ مدارک کاری در صورت مرتبط بودن
☐ مدارک دوره‌ها و گواهی‌های تخصصی در صورت نیاز

سوالات متداول تحصیل کارشناسی ارشد در ترکیه

آیا برای کارشناسی ارشد ترکیه محدودیت سنی وجود دارد؟

برای پذیرش دانشگاهی یک محدودیت سنی یکسان برای تمام دانشگاه‌ها وجود ندارد.

شرایط سنی ممکن است در برنامه‌های خاص یا بورسیه‌ها متفاوت باشد.

برای مثال، در اطلاعات مربوط به Türkiye Scholarships، برای برخی دوره‌های کارشناسی ارشد شرط سنی مطرح شده است.

بنابراین باید بین پذیرش دانشگاه و شرایط بورسیه تفاوت قائل شد.

آیا برای کارشناسی ارشد ترکیه حتماً باید ALES بدهیم؟

خیر، برای تمام برنامه‌ها نمی‌توان چنین شرطی تعیین کرد.

بعضی برنامه‌های دانشگاه‌های دولتی ممکن است ALES یا آزمون‌های مشابه را بخواهند، در حالی که بسیاری از برنامه‌های دانشگاه‌های خصوصی شرایط ساده‌تری دارند.

شرط دقیق باید از دانشگاه و رشته موردنظر بررسی شود.

آیا بدون مدرک زبان می‌توان پذیرش گرفت؟

در بسیاری از دانشگاه های خوصوصی و بعضی دانشگاه‌های دولتی و برنامه‌ها ممکن است امکان پذیرش مشروط، آزمون داخلی یا دوره آمادگی زبان وجود داشته باشد.

اما این موضوع برای تمام دانشگاه‌ها یکسان نیست.

بنابراین نداشتن مدرک زبان به‌معنی غیرممکن بودن پذیرش نیست، ولی باید شرایط برنامه مشخص بررسی شود.

کارشناسی ارشد در ترکیه چند سال طول می‌کشد؟

به نوع برنامه بستگی دارد.

دوره‌های با پایان‌نامه معمولاً حدود دو سال و دوره‌های بدون پایان‌نامه معمولاً حدود یک تا یک‌ونیم سال هستند.

اما ساختار دقیق هر دانشگاه و رشته می‌تواند متفاوت باشد.

آیا کارشناسی ارشد بدون پایان‌نامه برای ادامه تحصیل مناسب است؟

اگر هدف شما ادامه تحصیل در مقطع دکتری و ورود به مسیر پژوهشی است، باید قبل از انتخاب دوره بدون پایان‌نامه، شرایط دانشگاه مقصد برای پذیرش دکتری را بررسی کنید.

دوره با پایان‌نامه معمولاً ساختار پژوهشی پررنگ‌تری دارد.

آیا می‌توان با مدرک کارشناسی از یک رشته متفاوت برای کارشناسی ارشد اقدام کرد؟

در بعضی رشته‌ها امکان تغییر حوزه وجود دارد، اما این موضوع به شرایط دانشگاه و برنامه بستگی دارد.

برخی رشته‌ها ممکن است از متقاضی بخواهند در مقطع کارشناسی واحدهای مشخصی را گذرانده باشد.

در رشته‌های تخصصی، ارتباط میان رشته کارشناسی و کارشناسی ارشد اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

آیا دانشگاه خصوصی راحت‌تر پذیرش می‌دهد؟

در بسیاری از برنامه‌های دانشگاه‌های خصوصی، فرآیند پذیرش نسبت به برخی برنامه‌های دولتی ساده‌تر است و ممکن است آزمون‌هایی مانند ALES یا GRE شرط اصلی نباشند.

اما «خصوصی بودن» تضمین‌کننده پذیرش نیست و هر دانشگاه شرایط خود را دارد.

آیا تحصیل در دانشگاه دولتی رایگان است؟

نمی‌توان تمام دانشگاه‌های دولتی را رایگان دانست.

شهریه بسته به دانشگاه، رشته، زبان، مقطع و وضعیت دانشجو متفاوت است.

برخی برنامه‌های دولتی شهریه بسیار پایین‌تری نسبت به دانشگاه‌های خصوصی دارند، اما باید شهریه همان برنامه در سال تحصیلی موردنظر بررسی شود.

آیا تحصیل کارشناسی ارشد به زبان انگلیسی امکان‌پذیر است؟

بله.

در ترکیه برنامه‌های کارشناسی ارشد انگلیسی‌زبان وجود دارند، اگرچه تعداد و تنوع آنها از دانشگاهی به دانشگاه دیگر متفاوت است.

در برخی حوزه‌ها، برنامه‌های انگلیسی در دانشگاه‌های خصوصی دسترسی بیشتری دارند و برخی دانشگاه‌های دولتی معتبر نیز برنامه‌های انگلیسی ارائه می‌کنند.

آیا می‌توان هنگام کارشناسی ارشد در ترکیه کار کرد؟

امکان کار دانشجویی برای دانشجویان بین‌المللی تابع قوانین و مجوزهای مربوطه است.

ساعات و شرایط کار را باید بر اساس مقررات جاری بررسی کرد.

آیا امکان دریافت بورسیه وجود دارد؟

بله.

مسیرهای مختلفی مانند:

• Türkiye Scholarships

• بورسیه دانشگاهی

• تخفیف شهریه

• کمک‌هزینه‌های پژوهشی

• برخی حمایت‌های سازمانی

وجود دارند.

شرایط هرکدام متفاوت است و دریافت بورسیه تضمینی نیست.

جمع‌بندی؛ مسیر کارشناسی ارشد در ترکیه را چگونه انتخاب کنیم؟

تحصیل کارشناسی ارشد در ترکیه یک مسیر واحد برای همه دانشجویان نیست.

دو مسیر اصلی یعنی دانشگاه‌های دولتی و دانشگاه‌های خصوصی تفاوت‌هایی در شهریه، شرایط پذیرش، رقابت، آزمون‌ها، زبان و نحوه ثبت درخواست دارند.

در دانشگاه‌های دولتی، در بسیاری از برنامه‌ها رقابت علمی بیشتر است و ممکن است آزمون‌ها و معیارهای علمی مختلفی در پذیرش دخالت داشته باشند. در مقابل، شهریه بسیاری از این دانشگاه‌ها نسبت به دانشگاه‌های خصوصی پایین‌تر است.

در دانشگاه‌های خصوصی، در بسیاری از برنامه‌ها روند پذیرش ساده‌تر است و امکان پیدا کردن برنامه‌های انگلیسی‌زبان و گزینه‌های مختلف برای دانشجویان بین‌المللی وجود دارد؛ اما شهریه می‌تواند به‌مراتب بیشتر باشد.

بنابراین برای یک متقاضی، صرفاً سؤال «دولتی بهتر است یا خصوصی؟» سؤال کاملی نیست.

سؤال مهم‌تر این است:

کدام دانشگاه، کدام رشته و کدام نوع دوره با شرایط تحصیلی، بودجه، زبان، هدف شغلی و برنامه آینده من هماهنگ است؟

برای پاسخ به این سؤال باید پرونده هر دانشجو به‌صورت جداگانه بررسی شود.

در نهایت، پیش از هرگونه پرداخت شهریه یا ثبت‌نام، توصیه می‌شود شرایط همان سال تحصیلی، شهریه رسمی، مدارک مورد نیاز، زبان دوره، وضعیت پایان‌نامه، شرایط آزمون و وضعیت اعتبار مدرک دانشگاه و رشته موردنظر بررسی شود؛ زیرا این موارد ممکن است از سالی به سال دیگر تغییر کنند.

تحصیل کارشناسی ارشد در ترکیه با آداک علم داریوش

مؤسسه اعزام دانشجوی آداک علم داریوش در زمینه امور مرتبط با اعزام و پذیرش دانشجو فعالیت می‌کند و متقاضیان تحصیل در ترکیه می‌توانند برای بررسی شرایط خود، انتخاب دانشگاه و رشته و طی مراحل پذیرش، از خدمات و راهنمایی‌های این مجموعه استفاده کنند.

با توجه به تفاوت شرایط دانشگاه‌ها، بهتر است پیش از انتخاب نهایی، سوابق تحصیلی، معدل، رشته کارشناسی، زبان، هدف تحصیلی و بودجه متقاضی بررسی شود تا گزینه‌های مناسب‌تر برای ادامه مسیر مشخص شوند.

نکته: شرایط پذیرش و شهریه دانشگاه‌ها ثابت نیست و ممکن است در هر سال تحصیلی تغییر کند. اطلاعات نهایی باید بر اساس مقررات و اعلام رسمی دانشگاه در زمان اقدام بررسی شود.