تحصیل در آلمان؛ هر آنچه دانشجویان بینالمللی باید بدانند
آلمان یکی از محبوبترین مقاصد تحصیلی جهان است و هر ساله صدها هزار دانشجوی بینالمللی این کشور را برای ادامه تحصیل انتخاب میکنند. کیفیت بالای آموزش، اعتبار جهانی دانشگاهها، تنوع رشتههای تحصیلی و هزینه پایین تحصیل در دانشگاههای دولتی، از مهمترین دلایل این محبوبیت هستند.
در ادامه با مهمترین نکاتی آشنا میشوید که پیش از انتخاب آلمان بهعنوان مقصد تحصیلی خود باید بدانید.
تحصیل در دانشگاههای دولتی آلمان تقریباً رایگان است
یکی از مهمترین ویژگیهای سیستم آموزش عالی آلمان این است که در بیشتر دانشگاههای دولتی، شهریهای از دانشجویان دریافت نمیشود؛ این موضوع برای بسیاری از دانشجویان بینالمللی نیز صدق میکند.
البته دانشجویان در ابتدای هر ترم مبلغی تحت عنوان هزینه ترم (Semester Fee) پرداخت میکنند که معمولاً بین ۲۰۰ تا ۴۰۰ یورو است. این مبلغ شهریه آموزشی محسوب نمیشود و برای خدماتی مانند موارد زیر هزینه میشود:
- استفاده از حملونقل عمومی
- خدمات رفاهی دانشجویان
- فعالیتهای اتحادیههای دانشجویی
- برخی خدمات دانشگاه
تنوع بالای مراکز آموزش عالی
آلمان بیش از ۴۰۰ دانشگاه و مؤسسه آموزش عالی دارد که هرکدام ویژگیهای خاص خود را دارند.
بهطور کلی این مراکز به دو گروه اصلی تقسیم میشوند:
دانشگاهها (Universities)
این مراکز بیشتر بر آموزشهای علمی، پژوهشی و فعالیتهای دانشگاهی تمرکز دارند و برای افرادی مناسب هستند که قصد ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر یا فعالیتهای تحقیقاتی را دارند.
دانشگاههای علمیکاربردی و پلیتکنیکها (Universities of Applied Sciences)
این مؤسسات بیشتر بر آموزشهای عملی و مهارتهای کاربردی تمرکز میکنند و دانشجویان را برای ورود مستقیم به بازار کار آماده میسازند.
با وجود تفاوت در شیوه آموزش، مدارک صادرشده از هر دو نوع مؤسسه از اعتبار قانونی برخوردار هستند.
مدت زمان تحصیل در مقطع کارشناسی
دوره کارشناسی در آلمان معمولاً شش ترم یا حدود سه سال به طول میانجامد.
با این حال بسیاری از دانشجویان به دلایل مختلف، مانند انجام کار دانشجویی یا انتخاب واحد با سرعت کمتر، تحصیل خود را در هشت ترم به پایان میرسانند و این موضوع معمولاً مشکل خاصی ایجاد نمیکند.
حضور گسترده دانشجویان بینالمللی
در حال حاضر نزدیک به نیم میلیون دانشجوی خارجی در آلمان مشغول تحصیل هستند.
بیشترین تعداد دانشجویان در ایالت نوردراین-وستفالن (North Rhine-Westphalia) تحصیل میکنند که از نظر جمعیت دانشجویی بزرگترین ایالت آلمان محسوب میشود.
دانشجویان بینالمللی از خدمات متنوعی بهرهمند میشوند؛ از جمله:
- مشاوره تحصیلی
- راهنمایی برای شروع زندگی دانشجویی
- اطلاعات مربوط به بورسیهها
- کمک در سازگاری با محیط جدید
- خدمات رفاهی دانشجویان
فرصتهای تحصیل در خارج از کشور برای دانشجویان آلمان
دانشجویان آلمانی نیز علاقه زیادی به تحصیل در سایر کشورها دارند.
یکی از محبوبترین برنامهها، اراسموس (Erasmus) است که امکان گذراندن یک ترم یا یک سال تحصیلی در دانشگاههای سایر کشورهای اروپایی را فراهم میکند.
این برنامه علاوه بر تجربه بینالمللی، از حمایت مالی نیز برخوردار است و بسیاری از دانشجویان از کمکهزینه آن استفاده میکنند.
هزینه زندگی در آلمان
اگرچه تحصیل در دانشگاههای دولتی تقریباً رایگان است، اما هزینههای زندگی همچنان بخش مهمی از بودجه دانشجویان را تشکیل میدهد.
بهطور متوسط، یک دانشجو ماهانه حدود ۱۰۰۰ یورو برای هزینههای زندگی نیاز دارد. این مبلغ بسته به شهر محل سکونت میتواند کمتر یا بیشتر باشد.
این هزینه معمولاً شامل موارد زیر است:
- اجاره مسکن
- خرید مواد غذایی
- کتابها و منابع آموزشی
- حملونقل
- فعالیتهای اجتماعی و تفریحی
به همین دلیل بسیاری از دانشجویان در کنار تحصیل، بهصورت پارهوقت مشغول به کار میشوند.
خدمات سازمانهای رفاه دانشجویی
در آلمان، آموزش بهعنوان یک کالای عمومی شناخته میشود و به همین دلیل خدمات گستردهای نیز برای حمایت از دانشجویان ارائه میشود.
سازمانهای خدمات دانشجویی مسئولیت بخشهایی را برعهده دارند که مستقیماً به آموزش یا پژوهش مربوط نمیشوند؛ از جمله:
- خوابگاههای دانشجویی
- سلف و غذاخوری دانشگاه
- خدمات مشاوره
- پشتیبانی رفاهی
- راهنمایی دانشجویان
یکی از مهمترین اشتباهات دانشجویان بینالمللی
بسیاری از دانشجویان تصور میکنند پس از دریافت پذیرش دانشگاه، خوابگاه نیز بهطور خودکار برای آنها رزرو شده است.
در حالی که این تصور نادرست است.
رزرو خوابگاه باید بهصورت جداگانه انجام شود و ظرفیت خوابگاهها معمولاً بسیار محدود است. در بسیاری از موارد لازم است دانشجو مدتها پیش از شروع ترم برای خوابگاه اقدام کند.
در صورت از دست دادن زمان مناسب، دانشجو باید از بازار آزاد برای اجاره مسکن استفاده کند.
هزینه مسکن در شهرهای مختلف
بیشتر دانشجویان در آلمان در خانههای اشتراکی (WG) زندگی میکنند.
با این حال، هزینه اجاره در سالهای اخیر افزایش یافته است.
از گرانترین شهرهای دانشجویی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- مونیخ
- اشتوتگارت
- برلین
در مقابل، شهرهای واقع در بخش شرقی سابق آلمان معمولاً هزینه زندگی پایینتری دارند و گزینههای اقتصادیتری برای دانشجویان محسوب میشوند.
آیا دانستن زبان آلمانی الزامی است؟
تسلط کامل به زبان آلمانی همیشه شرط پذیرش نیست.
بسیاری از دانشگاهها دورههای تخصصی به زبان انگلیسی ارائه میکنند و در برخی رشتهها حتی امکان نگارش پایاننامه یا مقالات به زبان انگلیسی نیز وجود دارد.
با این حال، زبان اصلی بیشتر دانشگاههای آلمان همچنان آلمانی است و یادگیری آن میتواند زندگی دانشجویی، ارتباطات روزمره و فرصتهای شغلی را بهطور قابل توجهی آسانتر کند.
چند واژه کاربردی در محیط دانشگاه
در زندگی دانشجویی آلمان با اصطلاحات زیر زیاد روبهرو خواهید شد:
Hörsaal
سالن برگزاری کلاسهای بزرگ یا آمفیتئاتر.
Mensa
سلف یا غذاخوری دانشگاه.
Ersti
دانشجویی که اولین ترم تحصیلی خود را آغاز کرده است.
نگاهی کوتاه به تاریخ آموزش عالی در آلمان
قدیمیترین دانشگاه آلمان، دانشگاه هایدلبرگ است که از سال ۱۳۸۶ میلادی فعالیت خود را آغاز کرده است.
پس از آن دانشگاههای کلن و ارفورت نیز از قدیمیترین مراکز آموزش عالی این کشور محسوب میشوند.
البته نخستین دانشگاه اروپا در آلمان تأسیس نشده، بلکه دانشگاه بولونیا در ایتالیا با سابقهای نزدیک به هزار سال، قدیمیترین دانشگاه اروپا به شمار میرود.
در گذشته آموزش عالی عمدتاً در اختیار مردان بود، اما امروزه تعداد دانشجویان زن در دانشگاههای آلمان اندکی بیشتر از مردان است.
زندگی دانشجویی در آلمان چگونه است؟
بیشتر دانشجویان علاوه بر تحصیل، شغل پارهوقت نیز دارند و ایجاد تعادل میان درس، کار و زندگی شخصی همیشه آسان نیست؛ بهویژه در دوران امتحانات.
با این حال، بسیاری از دانشجویان از فضای دانشگاه، فعالیتهای اجتماعی و ارتباط با دوستان جدید لذت میبرند.
آشنایی با افراد جدید، شرکت در برنامههای دانشجویی و حضور در فضاهای اجتماعی، بخش مهمی از تجربه زندگی دانشجویی در آلمان را تشکیل میدهد.
اگرچه گاهی گفته میشود مردم آلمان در برخورد اول کمی رسمی یا خجالتی هستند، اما معمولاً با برخوردی دوستانه و محترمانه میتوان ارتباطات خوبی با آنها برقرار کرد.
جمعبندی
آلمان با ارائه آموزش باکیفیت، دانشگاههای معتبر، هزینه پایین تحصیل در دانشگاههای دولتی و خدمات گسترده دانشجویی، یکی از بهترین گزینهها برای ادامه تحصیل در اروپا محسوب میشود.
البته موفقیت در این مسیر تنها به دریافت پذیرش دانشگاه محدود نمیشود. برنامهریزی برای تأمین هزینههای زندگی، یافتن محل اقامت، آشنایی با قوانین دانشگاه و آمادگی برای زندگی در یک محیط بینالمللی، نقش مهمی در تجربه موفق دانشجویی خواهند داشت.
اگر قصد ادامه تحصیل در آلمان را دارید، آشنایی دقیق با شرایط دانشگاهها، فرآیند پذیرش و الزامات زندگی دانشجویی میتواند مسیر شما را هموارتر کند. در این زمینه، دکتر داریوش طلعتی و مؤسسه آداک علم داریوش با ارائه مشاوره تخصصی در حوزه تحصیل بینالمللی، میتوانند راهنمای مناسبی برای انتخاب بهترین مسیر تحصیلی باشند.
:::